بسمه تعالى حكيم يوسفى و آثار او يوسف بن محمد بن يوسف هروى ، معروف به حكيم يوسفى يا مولانا يوسفى فرزند محمد بن يوسف صاحب كتاب معروف بحرالجواهر 1 يعنى كتابى كه در شرح لغات پزشكى است مى باشد . يوسف بن محمد ظاهرا از اهالى خواف خراسان بود كه سالها در هرات مى زيست و سپس به هندوستان رفته و در دربار ظهيرالدين محمد بابر شاه كه به دانش پرورى و اعزاز اهل علم شهرت داشت راه يافت 2 و در زمان فرزند بابر شاه يعنى همايون شاه نيز همچنان مورد احترام و توجه بود و سمت دبيرى در دربار او را داشت 3 از حكيم يوسفى آثار متعددى به زبان فارسى بجاى مانده است ، اما آثارى كه به صورت شعر و دوبيتى دارد شهرت و انتشار گسترده ترى دارد . مهمترين آثار وى عبارتند از : 1 - رساله منظومه علاج الامراض مشتمل بر 289 رباعى 2 - جامع الفوائد كه تاريخ اتمام تاليف آن 18 ماه رمضان سال 917 هجرى قمرى ذكر شده است اين كتاب نيز به صورت رباعى با ذكر توضيحاتى در ذيل هر رباعى تدوين شده است كه تا كنون حداقل 4 بار به چاپ رسيده است 4

--> ( 1 ) كتاب بحرالجواهر هم در ايران و هم در هند چندين بار بچاپ رسيده است . كتاب مذكور را محمد بن يوسف هروى به دستور اميربيگ وزير تاليف كرده است . ( 2 ) اكبرنامه - جلد اول صفحه 119 ( 3 ) تاريخ روباط پزشكى ايران و پاكستان - مرحوم پرفسور حكيم نير واسطى - لاهور - 1353 ه‍ . ش . ( 4 ) در 1285 ه‍ . ق . و 1318 ه‍ ق . در تهران ، 1294 ه‍ . ق و 1322 ه‍ . ق - در هند